از هیولای خزر تا ایرفیش سنگاپور؛ تکامل شناورهای اثر سطحی

ایده وسایل نقلیه‌ای که با استفاده از اثر سطحی (Ground Effect) پرواز می‌کنند، ایده‌ای جدید نیست. در دوران جنگ سرد، اتحاد جماهیر شوروی نمونه‌های عظیم‌الجثه و نظامی از این شناورها را با نام «اکران‌پلن» (Ekranoplan) طراحی و ساخته بود که مشهورترین آن‌ها به «هیولای خزر» (Caspian Sea Monster) معروف شد. امروزه شرکت‌هایی مانند ایرفیش سنگاپور نسخه‌های مدرن، غیرنظامی و تجاری‌سازی‌شده از این فناوری را با مواد کامپوزیت سبک، موتورهای مدرن و استانداردهای ایمنی روز تولید می‌کنند. پایگاه تخصصی iranairforcefans.com در این گزارش به بررسی هیولای خزر به عنوان نیای این فناوری می‌پردازد.

هیولای دریای خزر؛ غول فراموش‌شده جنگ سرد

هیولای دریای خزر که در روسی با نام Korabl Maket یا KM (به معنای «ماکت-کشتی» یا «پروتوتایپ کشتی») شناخته می‌شود، یک اکرانوپلان غول‌پیکر آزمایشی بود که در دوران اتحاد جماهیر شوروی در دهه ۱۹۶۰ ساخته شد. این پرنده عظیم توسط رosticislav آلکسیف، طراح برجسته شوروی، در دفتر طراحی مرکزی هیدروفویل طراحی و در کارخانه کراسنویه سورموو در شهر گورکی (نیژنی نووگورود امروزی) ساخته شد.

اگر هیولای خزر را یک هواپیما در نظر بگیریم، در زمان خود بزرگ‌ترین و سنگین‌ترین هواپیمایی بود که تاکنون ساخته شده بود و تا سال ۱۹۸۸ که آنتونوف An-225 ساخته شد، این رکورد را در اختیار داشت.

تاریخچه عملیاتی و سرنوشت غم‌انگیز

اولین پرواز هیولای خزر در ۱۶ اکتبر ۱۹۶۶ انجام شد و خود طراح، رosticislav آلکسیف، در کابین خلبان حضور داشت. این پرنده به مدت ۱۵ سال در دریای خزر مورد آزمایش قرار گرفت و برای غرب یک راز بزرگ بود. زمانی که ماهواره‌های جاسوسی آمریکا برای اولین بار تصاویر این غول را از فراز دریای خزر ثبت کردند، نام «هیولای خزر» را بر آن نهادند.

متأسفانه این غول شوروی در سال ۱۹۸۰ بر اثر خطای خلبان دچار سانحه شد و غرق گردید. خوشبختانه تلفات جانی در این حادثه نداشت، اما به دلیل وزن بسیار بالا، هیچ تلاشی برای بازیابی آن صورت نگرفت و هیولا برای همیشه در بستر دریای خزر آرام گرفت.