اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) با صدور یک هشدار ایمنی جدید، صنعت هوانوردی تجاری را نسبت به خطر فزاینده ناشی از زبالههای فضایی و ورود مجدد موشکها به جو زمین آگاه کرده است. این هشدار با عنوان «SAFO 26001» در ژانویه ۲۰۲۶ صادر شد و بر لزوم آمادگی برای حوادث نادر اما فاجعهبار مرتبط با افزایش فعالیتهای فضایی تأکید دارد.
طبق این هشدار، احتمال وقوع نقص فنی در حین عملیات پرتاب یا بازگشت فضاپیماها میتواند منجر به ریزش بقایا در مسیرهای هوایی شود که بهطور روزانه توسط هزاران هواپیمای مسافربری استفاده میشود. اداره هوانوردی فدرال آمریکا بهصراحت اعلام کرده است که چنین رویدادی قادر است عملیات عادی پرواز را بهطور ناگهانی و بدون هشدار قبلی مختل کند.
صدور این هشدار در پی افزایش بیسابقه تعداد پرتابهای فضایی انجام شده است. این اداره سال مالی ۲۰۲۴ را با ثبت رکورد ۱۴۸ عملیات مجاز پرتاب و بازگشت به پایان برد و پیشبینی میکند این رقم تا سال ۲۰۳۴ به میانگین ۲۰۰ تا ۴۰۰ عملیات در سال افزایش یابد. این رشد انفجاری، میزان تقاطع حریم هوایی هوانوردی و مسیرهای فضایی را به میزان قابل توجهی بالا برده است.
در مارس ۲۰۲۵ نمونه عملی از این خطر هنگامی رخ داد که خرابی در فضاپیمای استارشیپ اسپیسایکس منجر به سقوط قطعات و توقفهای موقت عملیات در فرودگاههای اصلی فلوریدا شد. این حادثه به وضوح نشان داد که چگونه یک شکست در ماموریت فضایی میتواند اثرات زنجیرهای مستقیمی بر امنیت و نظم حمل و نقل هوایی داشته باشد.
اداره هوانوردی فدرال آمریکا در این هشدار، دستورالعملهای عملی مشخصی را به شرکتهای هواپیمایی و خدمه پرواز ارائه داده است. این توصیهها شامل بررسی دقیق خطرات پرتابهای فضایی در مرحله برنامهریزی پرواز، پیشبینی تغییر مسیرهای احتمالی، حمل سوخت اضافی برای جلوگیری از وضعیت اضطراری و شناسایی فرودگاههای جایگزین در صورت فعال شدن مناطق ممنوعه ناگهانی است.
کارشناسان خاطرنشان میکنند که مدیریت این تهدید نوین به توسعه سامانههای تشخیص سریعتر، ارتباطات شفافتر و ابزارهای مسیریابی هوشمند نیاز مبرم دارد. این چالش بهویژه برای پروازهای طولانیمدت بر فراز اقیانوسها پیچیدهتر است، چرا که در این مناطق اعلام مناطق ممنوعه به دلیل محدودیت پوشش راداری و ارتباطی با تأخیر صورت میگیرد.
