حمیدرضا صانعی، معاون هوانوردی سازمان هواپیمایی کشوری، در تشریح ساختار صنعت هوانوردی کشور، تعدد شرکتهای هواپیمایی با ناوگان کوچک را تا حد زیادی پاسخ طبیعی به محدودیتهای ناشی از تحریمها و کمبود منابع سرمایهگذاری کلان دانست. وی با اشاره به چالشهای مالکیت و ثبت هواپیماها، اعلام کرد که این خردهسرمایهها مسئولیت بیش از ۶۰ درصد از جابهجایی مسافران در ایران را بر عهده دارند.
صانعی با اشاره به مشکلات حقوقی و فنی ورود هواپیما به کشور گفت: «تا لحظه ورود هواپیما به کشور و حتی تا زمان ثبت (رجیستر) آن نیز اطمینان کامل از مالکیت وجود ندارد. نمونههایی در کشور وجود داشته که هواپیما وارد شده، اما بهدلیل آنکه مالک اولیه هم پول را دریافت کرده و هم هواپیما را از رجیستری خارج نکرده است، این هواپیما عملاً پلاک نشده و غیرقابل استفاده مانده است.»
وی این عوامل را زمینهساز شکلگیری ساختار کنونی دانست: «مجموع این عوامل باعث شده است با سرمایهگذاران متعدد و شرکتهایی با تعداد کم هواپیما مواجه باشیم.» او در عین حال بر لزوم حمایت از شرکتهای بزرگ در حال شکلگیری تأکید کرد و افزود: «برخورداری از ناوگان بزرگتر یک مزیت محسوب میشود.»
معاون سازمان هواپیمایی کشوری در تحلیل وضعیت تصریح کرد: «میتوان گفت تعدد ایرلاینها تا حدی یکی از راههای دور زدن تحریمها و جذب سرمایههای خرد بوده است. اگر این خردهسرمایهها و ناوگانهای کوچک به هوانوردی ایران اضافه نشده بود، امروز ظرفیت ما به حدود ۴۰ درصد یا حتی کمتر از ظرفیت سالهای گذشته میرسید.»
صانعی با اشاره به الگوهای جهانی، این ساختار را منحصر به ایران ندانست و به نمونه ترکیه اشاره کرد: «برای مثال، ترکیه نیز صنعت هوانوردی خود را با نوعی تعدد شرکتها شکل داده است و اکنون نیز سرمایهگذاران متعددی دارد که حتی تعدادشان از ما بیشتر است و در قالب چند ایرلاین فعالیت میکنند.»
وی فقدان دسترسی به سازوکارهای جهانی تأمین مالی و لیزینگ هواپیما را یکی از بزرگترین موانع توسعه صنعت در ایران برشمرد و توضیح داد: «فاینانسورها معمولاً با نرخ بهره پایین تا ۹۰ درصد هزینه خرید هواپیما را تأمین مالی میکنند و بازپرداخت وام از محل درآمد همان هواپیما انجام میشود، اما در شرایط ایران، بهدلیل محدودیتهای اقتصادی و تحریمها، استفاده از این سازوکار عملاً ممکن نیست.»
صانعی در مقایسه وضعیت با دنیا افزود: «در حالی که در دنیا با ۵ میلیون دلار و کمک فاینانسور میتوان یک هواپیمای ۵۰ میلیوندلاری خرید، سرمایهگذار ایرانی همان هواپیمای ۵ میلیوندلاری را نیز با دشواری وارد کشور میکند.»
وی در پایان با اشاره به روند تدریجی شکلگیری این صنعت، خاطرنشان کرد: «هر زمان بتوانیم از منابع مالی سرمایهگذاران خارجی استفاده کنیم و محدودیتهای مالی و تحریمها کاهش یابد، ساختار صنعت هوانوردی ما نیز بهسمت الگوهای سایر کشورها حرکت خواهد کرد.»
